دانلود رایگان سوالات کارشناسی ارشد آزاد مجموعه علوم تربیتی 1 - تحقیقات آموزشی 1390

---

آزمون های برگزار شده

---

تحلیل مباحث کنکور ارشد آزاد ۱۳۹۰ مجموعه علوم تربیتی ۱ ـ تحقیقات آموزشی

گرایش تحقیقات آموزشی یکی از گرایش‌های روش‌شناختی و تحلیلی مجموعه علوم تربیتی است که بر شناخت علمی مسائل آموزشی و تولید شواهد معتبر برای تصمیم‌گیری در نظام تعلیم و تربیت تأکید دارد. در این گرایش، داوطلب باید بتواند میان روش تحقیق، آمار، سنجش، ارزشیابی و تحلیل مسائل آموزشی ارتباط برقرار کند و پژوهش را به‌عنوان ابزاری برای بهبود کیفیت آموزش درک کند.

۱. کلیات و مبانی تحقیقات آموزشی

این بخش، پایه اصلی ورود به مباحث تخصصی‌تر تحقیقات آموزشی است.

• مفهوم تحقیقات آموزشی: بررسی ماهیت، اهداف و نقش پژوهش در شناخت و حل مسائل آموزش و پرورش.
• ویژگی‌های پژوهش علمی: نظام‌مندی، عینیت، دقت، قابلیت آزمون، تکرارپذیری و اعتبار نتایج.
• انواع مسائل پژوهشی: مسائل توصیفی، مقایسه‌ای، رابطه‌ای، علّی و کاربردی در محیط‌های آموزشی.
• کاربرد تحقیق در آموزش: بهبود برنامه‌های درسی، ارزشیابی عملکرد، تحلیل یادگیری، سیاست‌گذاری و اصلاح فرایندهای آموزشی.

۲. روش تحقیق در علوم تربیتی

روش تحقیق مهم‌ترین محور این گرایش است و داوطلب باید بر مفاهیم و مراحل آن تسلط داشته باشد.

• مراحل تحقیق: انتخاب موضوع، بیان مسئله، تدوین هدف، سؤال و فرضیه، مرور پیشینه، انتخاب روش، گردآوری داده، تحلیل و نتیجه‌گیری.
• تحقیق کمی: پژوهش‌های توصیفی، همبستگی، علّی ـ مقایسه‌ای، پیمایشی و آزمایشی.
• تحقیق کیفی: مطالعه موردی، قوم‌نگاری، پدیدارشناسی، نظریه زمینه‌ای، تحلیل محتوا و مصاحبه عمیق.
• تحقیق آمیخته: ترکیب روش‌های کمی و کیفی برای شناخت جامع‌تر مسائل آموزشی.

۳. طراحی پژوهش و متغیرها

شناخت طرح پژوهش و متغیرها برای تحلیل درست سؤالات روش تحقیق اهمیت زیادی دارد.

• طرح پژوهشی: نقشه کلی اجرای تحقیق شامل جامعه، نمونه، ابزار، روش گردآوری داده و شیوه تحلیل.
• انواع متغیرها: متغیر مستقل، وابسته، کنترل، تعدیل‌گر، میانجی، مزاحم و زمینه‌ای.
• فرضیه و سؤال پژوهش: تفاوت میان سؤال، فرضیه، هدف کلی و اهداف ویژه در پژوهش آموزشی.
• کنترل متغیرها: راه‌های کاهش اثر عوامل مزاحم و افزایش اعتبار درونی و بیرونی پژوهش.

۴. جامعه، نمونه و روش‌های نمونه‌گیری

نمونه‌گیری یکی از مباحث پرتکرار و کاربردی در تحقیقات آموزشی است.

• جامعه آماری: مجموعه افراد، رویدادها یا واحدهایی که پژوهش درباره آن‌ها انجام می‌شود.
• نمونه پژوهش: بخشی از جامعه که برای گردآوری داده‌ها انتخاب می‌شود و باید نماینده جامعه باشد.
• نمونه‌گیری احتمالی: نمونه‌گیری تصادفی ساده، طبقه‌ای، خوشه‌ای و نظام‌مند.
• نمونه‌گیری غیر احتمالی: نمونه‌گیری در دسترس، هدفمند، سهمیه‌ای و گلوله‌برفی در پژوهش‌های آموزشی.

۵. ابزارهای گردآوری داده در تحقیقات آموزشی

انتخاب ابزار مناسب، اعتبار نتایج پژوهش آموزشی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

• پرسش‌نامه: ابزار رایج برای سنجش نگرش‌ها، دیدگاه‌ها، ویژگی‌ها و متغیرهای آموزشی.
• مصاحبه: ابزار کیفی برای فهم عمیق تجربه‌ها، نگرش‌ها و معانی در محیط‌های آموزشی.
• مشاهده: بررسی رفتارها، تعاملات و فرایندهای آموزشی در موقعیت واقعی.
• آزمون و مقیاس: ابزارهای سنجش پیشرفت تحصیلی، توانایی‌ها، نگرش‌ها و ویژگی‌های روان‌شناختی.

۶. روایی، پایایی و کیفیت ابزار پژوهش

روایی و پایایی از مفاهیم کلیدی در سنجش و تحقیقات آموزشی هستند.

• روایی: میزان تناسب ابزار با هدف سنجش و اینکه ابزار واقعاً همان مفهوم مورد نظر را اندازه‌گیری کند.
• انواع روایی: روایی محتوایی، صوری، ملاکی، سازه و عاملی.
• پایایی: ثبات و دقت ابزار در اندازه‌گیری متغیرها.
• روش‌های برآورد پایایی: بازآزمایی، دو نیمه کردن، فرم‌های موازی و آلفای کرونباخ.

۷. آمار توصیفی و استنباطی

تحقیقات آموزشی بدون توانایی تحلیل داده‌ها کامل نیست و آمار از مباحث اصلی این گرایش به شمار می‌آید.

• آمار توصیفی: شاخص‌های گرایش مرکزی مانند میانگین، میانه و نما و شاخص‌های پراکندگی مانند دامنه، واریانس و انحراف معیار.
• نمایش داده‌ها: جدول فراوانی، نمودارها، توزیع فراوانی و تفسیر داده‌های آموزشی.
• آمار استنباطی: آزمون فرضیه، سطح معناداری، خطای نوع اول و دوم، فاصله اطمینان و برآورد پارامترها.
• آزمون‌های آماری: آزمون t، خی‌دو، تحلیل واریانس، همبستگی، رگرسیون و آزمون‌های ناپارامتری متناسب با نوع داده.

۸. سنجش، اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی

سنجش و ارزشیابی با تحقیقات آموزشی پیوند نزدیک دارد و در تحلیل کیفیت آموزش نقش مهمی ایفا می‌کند.

• مفهوم سنجش و اندازه‌گیری: تبدیل ویژگی‌های آموزشی و روان‌شناختی به داده‌های قابل تحلیل.
• ارزشیابی آموزشی: قضاوت درباره ارزش، کیفیت و اثربخشی برنامه‌ها، فرایندها و عملکردهای آموزشی.
• انواع ارزشیابی: ارزشیابی آغازین، تکوینی، پایانی، تشخیصی، درونی و بیرونی.
• کاربرد ارزشیابی: اصلاح برنامه‌های آموزشی، بهبود تدریس، تصمیم‌گیری مدیریتی و ارتقای کیفیت یادگیری.

۹. تحلیل و گزارش‌نویسی پژوهش آموزشی

پژوهش آموزشی زمانی کامل می‌شود که یافته‌ها به‌درستی تحلیل، تفسیر و گزارش شوند.

• تحلیل داده‌ها: انتخاب روش آماری یا تحلیلی متناسب با سؤال پژوهش، نوع متغیر و طرح تحقیق.
• تفسیر یافته‌ها: ارتباط دادن نتایج با مبانی نظری، پیشینه پژوهش و مسئله اصلی تحقیق.
• گزارش پژوهش: تنظیم بخش‌های مقدمه، روش، یافته‌ها، بحث، نتیجه‌گیری و پیشنهادها.
• اخلاق پژوهش: رعایت رضایت آگاهانه، محرمانگی اطلاعات، امانت‌داری علمی و پرهیز از تحریف داده‌ها.

راهبرد پیشنهادی مطالعه برای آزمون

1. روش تحقیق را محور اصلی مطالعه قرار دهید: مفاهیم پایه، مراحل تحقیق، انواع روش‌ها و تفاوت طرح‌های پژوهشی را دقیق بخوانید.
2. آمار را مفهومی و همراه با تست تمرین کنید: فقط حفظ فرمول کافی نیست؛ باید بدانید هر شاخص یا آزمون آماری در چه موقعیتی کاربرد دارد.
3. نمونه‌گیری و متغیرها را مقایسه‌ای بخوانید: تفاوت انواع نمونه‌گیری، متغیرها و طرح‌های پژوهشی معمولاً در سؤالات مفهومی اهمیت دارد.
4. روایی و پایایی را با مثال یاد بگیرید: این دو مفهوم از مباحث کلیدی تحقیقات آموزشی و سنجش هستند.
5. سنجش و ارزشیابی را از روش تحقیق جدا نکنید: بسیاری از سؤالات این گرایش میان ابزار سنجش، ارزشیابی و تحلیل داده ارتباط برقرار می‌کنند.
6. گزارش‌نویسی و اخلاق پژوهش را مرور کنید: ساختار گزارش علمی، تفسیر یافته‌ها و اصول اخلاقی پژوهش از مباحث تکمیلی اما مهم هستند.

منابع پیشنهادی

• کتاب‌های روش تحقیق در علوم تربیتی و روان‌شناسی
• منابع آمار توصیفی و استنباطی در علوم تربیتی
• کتاب‌های سنجش و اندازه‌گیری آموزشی
• منابع ارزشیابی آموزشی و ارزشیابی برنامه‌ها
• کتاب‌های طراحی و تحلیل پژوهش‌های کمی و کیفی
• منابع روان‌شناسی تربیتی و مبانی علوم تربیتی
• مجموعه سؤالات و تست‌های سال‌های گذشته کارشناسی ارشد علوم تربیتی

جمع‌بندی

گرایش تحقیقات آموزشی برای داوطلبانی مناسب است که به مطالعه علمی مسائل آموزشی، طراحی پژوهش، تحلیل داده‌ها، سنجش کیفیت آموزش و کاربرد یافته‌های پژوهشی در تصمیم‌گیری علاقه‌مند هستند. موفقیت در این گرایش نیازمند تسلط بر روش تحقیق، آشنایی کاربردی با آمار، شناخت ابزارهای سنجش، درک مفاهیم روایی و پایایی و توانایی تحلیل و تفسیر داده‌های آموزشی است.

با توجه به نبود دفترچه رسمی و نسخه معتبر سؤالات آزمون آزاد ۱۳۹۰، محتوای این بخش صرفاً یک راهنمای آموزشی و تحلیلی است و نباید به‌عنوان بودجه‌بندی قطعی یا رسمی آزمون تلقی شود.

سؤالات متداول

گرایش تحقیقات آموزشی بیشتر بر چه مباحثی تمرکز دارد؟

این گرایش بر روش تحقیق، آمار، سنجش و اندازه‌گیری، ارزشیابی آموزشی، طراحی پژوهش و تحلیل داده‌های آموزشی تمرکز دارد.

آیا آمار در گرایش تحقیقات آموزشی اهمیت زیادی دارد؟

بله، آمار یکی از مباحث اصلی این گرایش است و برای تحلیل داده‌ها، آزمون فرضیه‌ها و تفسیر نتایج پژوهش کاربرد مستقیم دارد.

تفاوت تحقیقات آموزشی با سایر گرایش‌های علوم تربیتی چیست؟

تحقیقات آموزشی بیشتر بر روش‌شناسی پژوهش، تحلیل داده و تولید شواهد علمی تمرکز دارد، در حالی که برخی گرایش‌های دیگر بیشتر بر مدیریت، برنامه‌ریزی، فلسفه یا محتوای آموزشی تأکید می‌کنند.

آیا روش تحقیق کیفی هم در این گرایش اهمیت دارد؟

بله، در کنار روش‌های کمی، آشنایی با روش‌های کیفی مانند مطالعه موردی، مصاحبه، مشاهده و تحلیل محتوا برای شناخت عمیق مسائل آموزشی اهمیت دارد.

روایی و پایایی چرا در تحقیقات آموزشی مهم هستند؟

زیرا کیفیت ابزار پژوهش و اعتبار نتایج به روایی و پایایی وابسته است و بدون ابزار معتبر و پایا، تفسیر یافته‌ها قابل اتکا نخواهد بود.

آیا می‌توان بودجه‌بندی قطعی آزمون آزاد ۱۳۹۰ را اعلام کرد؟

خیر، بدون دسترسی به دفترچه رسمی و نسخه معتبر سؤالات، اعلام تعداد دقیق سؤالات، ضرایب دروس و بودجه‌بندی قطعی هر مبحث ممکن نیست.

---

سوالات و پاسخ سوالات کارشناسی ارشد - بخش صد و بیست و یکم ( بیشتر ... )