دانلود رایگان سوالات کارشناسی ارشد آزاد مجموعه علوم تربیتی 1 - برنامه ریزی درسی 1390

---

آزمون های برگزار شده

---

تحلیل مباحث کنکور ارشد آزاد ۱۳۹۰ مجموعه علوم تربیتی ۱ ـ برنامه‌ریزی درسی

برنامه‌ریزی درسی یکی از مهم‌ترین گرایش‌های علوم تربیتی است که به طراحی، سازمان‌دهی، اجرا و ارزشیابی یادگیری در سطوح مختلف آموزشی می‌پردازد. در این گرایش، داوطلب باید بتواند میان مبانی نظری تعلیم و تربیت و کاربرد عملی آن‌ها در طراحی و اصلاح برنامه‌های درسی ارتباط برقرار کند.

۱. کلیات و مبانی برنامه‌ریزی درسی

این بخش، پایه اصلی ورود به مباحث تخصصی‌تر در برنامه‌ریزی درسی است.

• مفهوم برنامه درسی: بررسی تعاریف برنامه درسی، تمایز برنامه درسی آشکار و پنهان، و جایگاه آن در نظام آموزشی.
• مبانی برنامه‌ریزی درسی: مبانی فلسفی، روان‌شناختی، اجتماعی و فرهنگی برنامه درسی.
• اهداف آموزشی: تحلیل سطوح هدف‌گذاری، تدوین اهداف کلی، جزئی و رفتاری.
• عناصر برنامه درسی: هدف، محتوا، روش تدریس، ارزشیابی و سازمان‌دهی یادگیری.

۲. نظریه‌ها و الگوهای برنامه‌ریزی درسی

شناخت نظریه‌ها و مدل‌های کلاسیک و جدید برای این گرایش اهمیت اساسی دارد.

• الگوهای کلاسیک: الگوی تایلر، تابا و سایر الگوهای منطقی در تدوین برنامه درسی.
• رویکردهای نوین: رویکردهای فرایندی، انتقادی، مشارکتی و انعطاف‌پذیر در برنامه‌ریزی درسی.
• برنامه‌ریزی متمرکز و غیرمتمرکز: تحلیل ساختارهای تصمیم‌گیری در نظام‌های آموزشی.
• برنامه‌ریزی درسی مبتنی بر شایستگی: توجه به نتایج یادگیری، مهارت‌ها و توانمندی‌های فراگیر.

۳. طراحی و سازمان‌دهی برنامه درسی

طراحی برنامه درسی از مهم‌ترین مهارت‌های تخصصی در این گرایش است.

• انتخاب و سازمان‌دهی محتوا: اصول گزینش محتوا، توالی، تداوم و یکپارچگی.
• تجارب یادگیری: طراحی فعالیت‌ها و موقعیت‌های آموزشی متناسب با اهداف.
• ساختار برنامه درسی: برنامه‌ریزی درسی موضوع‌محور، فراگیرمحور، مسئله‌محور و تلفیقی.
• طراحی آموزشی: ارتباط برنامه درسی با فرایند تدریس و یادگیری در کلاس درس.

۴. روان‌شناسی تربیتی و نظریه‌های یادگیری

برنامه‌ریزی درسی بدون شناخت ماهیت یادگیری و رشد یادگیرنده کامل نیست.

• نظریه‌های یادگیری: رفتارگرایی، شناخت‌گرایی، سازنده‌گرایی و کاربرد آن‌ها در تدوین برنامه درسی.
• ویژگی‌های یادگیرندگان: تفاوت‌های فردی، آمادگی، انگیزش و سبک‌های یادگیری.
• رشد شناختی و عاطفی: تأثیر مراحل رشد بر انتخاب محتوا و روش‌های آموزشی.
• یادگیری معنادار: نقش درک، مشارکت و تجربه در شکل‌گیری برنامه‌های درسی مؤثر.

۵. سنجش و ارزشیابی آموزشی

ارزشیابی بخش جدایی‌ناپذیر برنامه درسی است و نقش مهمی در اصلاح و بهبود آن دارد.

• انواع ارزشیابی: تشخیصی، تکوینی و پایانی.
• ارزشیابی برنامه درسی: بررسی میزان تحقق اهداف و کارآمدی اجزای برنامه.
• ابزارهای سنجش: آزمون‌ها، مشاهده، پوشه کار، پرسش‌نامه و سایر ابزارهای ارزیابی.
• روایی و پایایی: مفاهیم اساسی در طراحی و تحلیل ابزارهای ارزشیابی.

۶. روش تحقیق در علوم تربیتی

داوطلب این گرایش باید با اصول پژوهش در حوزه آموزش و برنامه درسی نیز آشنا باشد.

• انواع روش تحقیق: پژوهش کمی، کیفی و آمیخته.
• مراحل تحقیق: تعریف مسئله، فرضیه یا سؤال پژوهش، گردآوری داده‌ها و تحلیل یافته‌ها.
• ابزارهای گردآوری داده: پرسش‌نامه، مصاحبه، مشاهده و تحلیل اسناد.
• کاربرد در برنامه‌ریزی درسی: نیازسنجی، ارزشیابی برنامه‌ها و تحلیل اثربخشی آموزشی.

۷. نظام‌های آموزشی و مسائل برنامه درسی

شناخت بستر اجرایی برنامه‌های درسی برای تحلیل مسائل آموزشی ضروری است.

• ساختار نظام آموزشی: تمرکز، عدم تمرکز، سطوح تصمیم‌گیری و نقش نهادهای آموزشی.
• تحول و اصلاح برنامه درسی: عوامل مؤثر بر بازنگری و تغییر در برنامه‌های آموزشی.
• برنامه درسی و فرهنگ: تأثیر ارزش‌ها، هنجارها و نیازهای اجتماعی بر محتوای درسی.
• چالش‌های معاصر: جهانی‌شدن، فناوری آموزشی، آموزش الکترونیکی و یادگیری مادام‌العمر.

راهبرد پیشنهادی مطالعه برای آزمون

1. ابتدا مفاهیم پایه را تثبیت کنید: تعریف برنامه درسی، عناصر آن و مبانی فلسفی، اجتماعی و روان‌شناختی را دقیق بخوانید.
2. الگوهای برنامه‌ریزی درسی را مقایسه‌ای مطالعه کنید: تفاوت‌ها و شباهت‌های الگوهایی مانند تایلر و تابا را به‌صورت جدول یا خلاصه مرور کنید.
3. روان‌شناسی تربیتی را کاربردی بخوانید: نظریه‌های یادگیری را فقط حفظ نکنید، بلکه کاربرد آن‌ها را در تدوین محتوا و انتخاب روش تدریس درک کنید.
4. سنجش و ارزشیابی را مفهومی و عملی مطالعه کنید: انواع ارزشیابی و ویژگی‌های ابزارهای سنجش را با مثال یاد بگیرید.
5. روش تحقیق را جدی بگیرید: مفاهیم پایه پژوهش در علوم تربیتی از بخش‌های مهم و پرتکرار مطالعاتی این حوزه هستند.
6. مطالعه ترکیبی داشته باشید: میان مبانی نظری، طراحی درسی، ارزشیابی و مسائل نظام آموزشی پیوند برقرار کنید.

منابع پیشنهادی

• کتاب‌های مبانی و اصول برنامه‌ریزی درسی
• منابع روان‌شناسی تربیتی و نظریه‌های یادگیری
• کتاب‌های سنجش و اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی
• منابع روش تحقیق در علوم تربیتی
• کتاب‌های مرتبط با نظام‌های آموزشی و برنامه درسی
• مجموعه سؤالات و تست‌های سال‌های گذشته کارشناسی ارشد علوم تربیتی

جمع‌بندی

گرایش برنامه‌ریزی درسی برای داوطلبانی مناسب است که به طراحی و بهبود نظام‌های آموزشی، تحلیل فرایند یاددهی-یادگیری و ارزشیابی برنامه‌های آموزشی علاقه‌مند هستند. موفقیت در این گرایش نیازمند درک مفهومی مبانی تربیتی، شناخت نظریه‌ها و الگوهای برنامه درسی، تسلط بر روان‌شناسی تربیتی و آشنایی با ارزشیابی و روش تحقیق است.

با توجه به نبود دفترچه رسمی و نسخه معتبر سؤالات آزمون آزاد ۱۳۹۰، محتوای این بخش صرفاً یک راهنمای آموزشی و تحلیلی است و نباید به‌عنوان بودجه‌بندی قطعی یا رسمی آزمون تلقی شود.

سؤالات متداول

گرایش برنامه‌ریزی درسی بیشتر بر چه مباحثی تمرکز دارد؟

این گرایش بر مبانی و نظریه‌های برنامه درسی، طراحی و سازمان‌دهی محتوا، روان‌شناسی تربیتی، ارزشیابی آموزشی، روش تحقیق و تحلیل مسائل نظام آموزشی تمرکز دارد.

آیا برنامه‌ریزی درسی بیشتر جنبه نظری دارد یا کاربردی؟

این گرایش هم جنبه نظری دارد و هم کاربردی. داوطلب باید هم مبانی و نظریه‌ها را بشناسد و هم بتواند آن‌ها را در طراحی، اجرا و اصلاح برنامه‌های درسی به کار گیرد.

آیا مطالعه روان‌شناسی تربیتی برای این گرایش ضروری است؟

بله، زیرا شناخت فرایند یادگیری، ویژگی‌های یادگیرنده و نظریه‌های یادگیری برای تدوین برنامه درسی مناسب ضروری است.

چه الگوهایی در برنامه‌ریزی درسی اهمیت بیشتری دارند؟

الگوهای کلاسیکی مانند تایلر و تابا، و همچنین رویکردهای جدیدتر مانند برنامه‌ریزی درسی مشارکتی، فرایندی و مبتنی بر شایستگی از مباحث مهم این گرایش هستند.

آیا روش تحقیق در آزمون این گرایش اهمیت دارد؟

بله، آشنایی با اصول پژوهش در علوم تربیتی برای تحلیل نیازهای آموزشی، ارزشیابی برنامه‌ها و مطالعه علمی مسائل درسی بسیار مهم است.

آیا می‌توان بودجه‌بندی قطعی آزمون آزاد ۱۳۹۰ را اعلام کرد؟

خیر، بدون دسترسی به دفترچه رسمی و نسخه معتبر سؤالات، اعلام تعداد دقیق سؤالات، ضرایب دروس و بودجه‌بندی قطعی هر مبحث ممکن نیست.

---

سوالات و پاسخ سوالات کارشناسی ارشد - بخش صد و هفتادم ( بیشتر ... )