دانلود رایگان سوالات دکتری علوم و مهندسی مرتع 1398

تحلیل جامع سرفصل‌ها و مباحث تخصصی آزمون دکتری علوم و مهندسی مرتع سال ۱۳۹۸

سوالات دفترچه اختصاصی کنکور دکتری سال ۱۳۹۸ در رشته علوم و مهندسی مرتع (کد ۲۴۴۸)، تسلط عمیق داوطلبان بر اصول بوم‌شناسی، رویکردهای نوین نمونه‌برداری پوشش گیاهی و تکنیک‌های بیولوژیکی و مدیریتی اصلاح مراتع را به شرح زیر سنجیده است:

• اصلاح و توسعه مرتع: روش‌های بهسازی مکانیکی و بیولوژیکی خاک و مرتع (فارو زدن، تراس‌بندی، پیتینگ، کنتور فارو و ریپینگ)، روش‌های استقرار بذر و بوته‌کاری، خواب بذر و روش‌های شکستن آن (خراش‌دهی فیزیکی، تیمارهای شیمیایی و سرمادهی)، انتخاب گونه‌های سازگار بومی و غیربومی با تاکید بر گراس‌ها و لگوم‌های چندساله، و مدیریت اصلاح مراتع تخریب‌یافته.
• مرتعداری: محاسبه ظرفیت چرا (Carrying Capacity)، تولید و مصرف مجاز علوفه (Proper Use Factor)، شاخص وضعیت و گرایش مرتع به روش‌های کمی و کیفی، سیستم‌های مختلف چرای دام (چرای مداوم، تناوبی، تاخیری و استراحتی)، رفتار چرایی دام، تعیین فصل و زمان مناسب چرا، و اثرات فشار چرای مفرط بر تراکم خاک و تغییر ترکیب گونه‌ای.
• اکولوژی مرتع: روابط درون‌گونه‌ای و بین‌گونه‌ای در جوامع مرتعی، مفاهیم توالی اکولوژیکی (توالی اولیه، ثانویه و مدل‌های تعادلی و غیرتعادلی)، دینامیک حالت و گذار (State-and-Transition Models)، شاخص‌های تنوع، غنا و یکنواختی زیستی، سازوکارهای اکوفیزیولوژیک سازگاری گیاهان مرتعی به خشکی و سرما، و نقش آتش در اکوسیستم‌های مرتعی.
• تجزیه و تحلیل روش‌های اندازه‌گیری و ارزیابی مراتع: تکنیک‌های کمی برآورد تاج‌پوشش گیاهی، تولید علوفه (روش قطع و توزین، روش‌های تخمینی، پلات دوبل و روش‌های وزنی-طولی)، تراکم و فرکانس گیاهی، طراحی شبکه آماربرداری، تعیین ابعاد، شکل و تعداد بهینه پلات، روش‌های ترانسکت خطی و نقطه‌ای، و تحلیل‌های آماری پیشرفته در داده‌های اکولوژیک مراتع.
• جامعه‌شناسی گیاهی (Phytosociology): مکاتب جامعه‌شناسی گیاهی (به‌ویژه مکتب زوریخ-مونپلیه)، فلورستیک، ثبت رولوه (Relevé)، طبقه و تیپ‌بندی گیاهی، درجه وفاداری گونه‌ها و حضور، روش‌های تجزیه و تحلیل چندمتغیره پوشش گیاهی نظیر دسته‌بندی (Classification) و رج‌بندی یا اوردیناسیون (Ordination شامل PCA، CA، DCA، CCA)، و بررسی رابطه پوشش گیاهی با عوامل محیطی خاک و توپوگرافی.
• احیای مناطق خشک و نیمه‌خشک: فرآیندهای تخریب بوم‌شناختی در مناطق خشک، روش‌های بیوفیزیکی و بوم‌سازگار احیای پوشش گیاهی، سامانه‌های جمع‌آوری و استحصال آب باران (Rainwater Harvesting)، کشت گیاهان هالوفیت و گزروفیت، ترسیب کربن در خاک و اندام‌های هوایی گیاهان مرتعی، و طراحی مدل‌های مدیریتی تاب‌آوری در مواجهه با خشکسالی‌های متوالی.

جدول مواد امتحانی، مقاطع و ضرایب آزمون دکتری علوم و مهندسی مرتع (۱۳۹۸)

طبق مصوبات رسمی سازمان سنجش آموزش کشور در آزمون نیمه‌متمرکز دکتری سال ۱۳۹۸، ترکیب دروس، مقاطع مرجع و ضرایب رشته علوم و مهندسی مرتع (کد ۲۴۴۸) به صورت زیر ساختاربندی شده بود:

محورهای راهبردی مصاحبه علمی و ارزیابی پژوهشی دکتری علوم و مهندسی مرتع

موفقیت در مصاحبه دکتری علوم و مهندسی مرتع نیازمند به نمایش گذاشتن تسلط پژوهشی بر آنالیز داده‌های اکولوژیک، آشنایی با معضلات روز مراتع کشور و داشتن اهداف شفاف علمی است. مهم‌ترین محورهای ارزیابی مصاحبه عبارتند از:

• دفاع تخصصی از پایان‌نامه کارشناسی ارشد: تبیین شفاف سوال پژوهش، طراحی آزمایشات مرتعی، صحت نمونه‌برداری، کفایت متغیرهای پوشش گیاهی و خاک، و استخراج نتایج کاربردی در مدیریت مراتع کشور.
• تسلط بر تحلیل‌های چندمتغیره و نرم‌افزارهای آماری: تسلط بر تحلیل پوشش گیاهی با نرم‌افزارهای تخصصی اکولوژی مانند PC-ORD، CANOCO و پکیج‌های اکولوژیک زبان R (مانند vegan) برای ترسیم الگوهای رج‌بندی و دسته‌بندی رویشگاه‌ها.
• کاربرد فناوری‌های نوین (GIS و سنجش از دور): توانایی استفاده از تصاویر ماهواره‌ای (Sentinel، Landsat و MODIS) برای پایش تغییرات سری‌های زمانی پوشش گیاهی، محاسبه شاخص‌های گیاهی (مانند NDVI، SAVI) و مدلسازی توزیع گونه‌های مرتعی (مانند MaxEnt).
• سوابق پژوهشی و مقالات معتبر: چاپ مقالات علمی-پژوهشی در مجلات معتبر مورد تایید وزارت علوم و نمایه در پایگاه‌های Web of Science و Scopus پیرامون پویایی مراتع، ترسیب کربن، و اکوفیزیولوژی گونه‌های مرتعی.
• پروپوزال دکتری کاربردی و هدفمند: تدوین پروپوزال متناسب با نیازهای مدیریت بوم‌سازگان‌های مرتعی، ارزیابی خدمات اکوسیستمی، تاب‌آوری رویشگاه‌ها تحت اثرات تغییر اقلیم و مدل‌های بوم‌شناختی State-and-Transition.

سوالات متداول (FAQ)