دانلود رایگان سوالات کارشناسی ارشد آزاد مدرسی الهیات و معارف اسلامی - فلسفه و کلام اسلامی 1390

---

آزمون های برگزار شده

---

تحلیل مباحث کنکور ارشد آزاد ۱۳۹۰ مدرسی الهیات و معارف اسلامی – گرایش فلسفه و کلام اسلامی

گرایش فلسفه و کلام اسلامی در حوزه مدرسی الهیات و معارف اسلامی ناظر به مطالعه عقلانیِ مبانی اعتقادی و فلسفی اسلام است. داوطلب این گرایش باید بتواند هم مسائل فلسفی را به‌صورت برهانی تحلیل کند و هم مسائل کلامی را در چارچوب استدلال عقلی و دفاع از باورهای دینی بررسی نماید.

۱. منطق

منطق پایه فهم استدلال‌های فلسفی و کلامی است و در این گرایش اهمیت جدی دارد.

• تصور و تصدیق.
• کلیات خمس و مفاهیم منطقی.
• تعریف: حد، رسم و شرایط تعریف صحیح.
• قضایا و احکام آنها: حملی، شرطی، کلی، جزئی، موجبه و سالبه.
• قیاس، برهان، جدل و مغالطه.

۲. کلیات فلسفه اسلامی

فلسفه اسلامی در این گرایش به‌عنوان بنیان تحلیل عقلی بسیاری از مسائل الهیاتی مطرح است.

• تعریف فلسفه و موضوع آن.
• تفاوت فلسفه با کلام و عرفان.
• روش برهانی در فلسفه اسلامی.
• تقسیمات فلسفه و حکمت.
• جایگاه عقل در سنت اسلامی.

۳. وجود و ماهیت

بحث وجود و ماهیت از مهم‌ترین مباحث فلسفی در سنت اسلامی است و زمینه‌ساز فهم بسیاری از مسائل الهیاتی و کلامی به شمار می‌رود.

• مفهوم وجود و بداهت آن.
• تمایز وجود و ماهیت.
• اصالت وجود و اصالت ماهیت.
• اشتراک معنوی وجود.
• تشکیک وجود و مراتب آن.

۴. احکام کلی وجود

در این بخش، احکام عامی که بر موجود بماهو موجود حمل می‌شوند، بررسی می‌گردند.

• وجوب، امکان و امتناع.
• وحدت و کثرت.
• قوه و فعل.
• ثبات و تغییر.
• حرکت و مراتب موجودات.

۵. علت و معلول

تحلیل رابطه علیت در فلسفه اسلامی، نقشی کلیدی در اثبات واجب و تبیین نظام عالم دارد.

• تعریف علت و معلول.
• اقسام علت.
• نیازمندی معلول به علت.
• امتناع دور و تسلسل.
• سنخیت علت و معلول.

۶. الهیات

الهیات از محورهای اصلی این گرایش است و شامل اثبات وجود خداوند و بررسی صفات و افعال الهی می‌شود.

• راه‌های اثبات وجود خدا.
• واجب‌الوجود و ویژگی‌های آن.
• وحدت، بساطت و کمال الهی.
• صفات ثبوتی و سلبی.
• علم، قدرت، اراده، حیات و حکمت الهی.

۷. علم کلام اسلامی

بخش کلامی این گرایش بر تحلیل و دفاع عقلانی از اصول اعتقادی اسلام استوار است.

• تعریف علم کلام و موضوع آن.
• روش کلامی و نسبت آن با فلسفه.
• توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد.
• مسائل جبر و اختیار.
• حسن و قبح عقلی.

۸. نفس و انسان‌شناسی

انسان‌شناسی فلسفی و کلامی در این گرایش از اهمیت بالایی برخوردار است.

• حقیقت نفس.
• تجرد نفس.
• رابطه نفس و بدن.
• قوای انسانی.
• بقای نفس و ارتباط آن با معاد.

۹. معاد

بحث معاد در مرز میان فلسفه و کلام قرار می‌گیرد و یکی از مباحث مهم اعتقادی است.

• امکان معاد.
• معاد جسمانی و روحانی.
• ادله عقلی و نقلی معاد.
• بقای نفس و حیات پس از مرگ.
• نقش معاد در نظام اعتقادی اسلام.

۱۰. معرفت‌شناسی

هرچند در سنت اسلامی معرفت‌شناسی غالباً در دل مباحث فلسفی مطرح می‌شود، اما برای این گرایش اهمیت جدی دارد.

• علم حضوری و علم حصولی.
• مراتب ادراک.
• ادراک حسی، خیالی و عقلی.
• رابطه عالم و معلوم.
• صدق، خطا و اعتبار شناخت.

۱۱. مکاتب و شخصیت‌های برجسته

آشنایی با جریان‌های اصلی فلسفی و کلامی برای درک تطور اندیشه اسلامی ضروری است.

• فلسفه مشاء.
• حکمت اشراق.
• حکمت متعالیه.
• جریان‌های مهم کلامی.
• آراء متفکرانی چون فارابی، ابن‌سینا، سهروردی، خواجه نصیر و ملاصدرا.

۱۲. متن‌خوانی و فهم منابع تخصصی

در این گرایش، توانایی فهم متون فلسفی و کلامی برای پاسخ‌گویی دقیق به پرسش‌ها بسیار مهم است.

• شناخت اصطلاحات فلسفی و کلامی.
• فهم ساختار استدلال‌ها.
• تحلیل عبارات تخصصی.
• مقایسه تقریرهای مختلف یک مسئله.
• آشنایی با متون عربی و فارسی این حوزه.

۱۳. روش مطالعه پیشنهادی

1. مطالعه منطق را در اولویت قرار دهید: منطق پایه تحلیل در فلسفه و کلام است.
2. مباحث فلسفی و کلامی را تفکیک و سپس تطبیق کنید: تفاوت روش برهانی فلسفه و روش دفاعی ـ اعتقادی کلام را بشناسید.
3. بر اصول اعتقادی تمرکز ویژه داشته باشید: توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد از مباحث محوری‌اند.
4. آراء فلاسفه و متکلمان را مقایسه‌ای بخوانید: این روش باعث فهم عمیق‌تر تفاوت مبانی می‌شود.
5. متن‌خوانی را تمرین کنید: فهم اصطلاحات و ساختار استدلال در متون این حوزه بسیار مهم است.

منابع پیشنهادی

• کتب آموزشی منطق
• منابع مبانی فلسفه اسلامی
• منابع مقدماتی و تحلیلی علم کلام اسلامی
• کتب مربوط به الهیات، نفس و معاد
• منابع تاریخ فلسفه و کلام اسلامی
• آثار آموزشی درباره فلاسفه و متکلمان برجسته مسلمان
• مجموعه سؤالات و تست‌های سال‌های گذشته الهیات و فلسفه و کلام اسلامی

جمع‌بندی

گرایش فلسفه و کلام اسلامی در رشته مدرسی الهیات و معارف اسلامی برای داوطلبانی مناسب است که به تحلیل عقلانی آموزه‌های اعتقادی، فهم مفاهیم فلسفی، دفاع استدلالی از مبانی دینی و مطالعه سنت فکری اسلامی علاقه دارند. موفقیت در این گرایش نیازمند مطالعه منسجم، تسلط بر منطق، فهم مفهومی، مقایسه آراء و تمرین تحلیل متون است.

با توجه به نبود دفترچه رسمی و نسخه معتبر سؤالات آزمون آزاد ۱۳۹۰، محتوای این بخش صرفاً یک راهنمای آموزشی و تحلیلی است و نباید به‌عنوان بودجه‌بندی قطعی یا رسمی آزمون تلقی شود.

سؤالات متداول

مهم‌ترین مباحث گرایش فلسفه و کلام اسلامی چیست؟

منطق، فلسفه اسلامی، علم کلام، الهیات، علیت، نفس، معاد، معرفت و آشنایی با مکاتب و متفکران برجسته اسلامی از مهم‌ترین مباحث این گرایش هستند.

تفاوت این گرایش با فلسفه اسلامی چیست؟

در گرایش فلسفه و کلام اسلامی، علاوه بر مباحث فلسفی، مسائل کلامی و دفاع عقلانی از اصول اعتقادی نیز جایگاه مهمی دارند؛ بنابراین رویکرد این گرایش تلفیقی‌تر از فلسفه اسلامی صرف است.

آیا مطالعه منطق در این گرایش ضروری است؟

بله، منطق ابزار اصلی تحلیل و استدلال در مباحث فلسفی و کلامی است و نقش بنیادین در موفقیت داوطلب دارد.

آیا این گرایش بیشتر مفهومی است یا حفظی؟

این گرایش عمدتاً مفهومی و تحلیلی است. حفظ اصطلاحات بدون فهم رابطه مفاهیم و ساختار استدلال‌ها کافی نخواهد بود.

آیا می‌توان بودجه‌بندی قطعی آزمون آزاد ۱۳۹۰ را اعلام کرد؟

خیر، بدون دسترسی به دفترچه رسمی و نسخه معتبر سؤالات، اعلام تعداد دقیق سؤالات، ضرایب دروس، مواد امتحانی و بودجه‌بندی قطعی هر مبحث ممکن نیست.

---

سوالات و پاسخ سوالات کارشناسی ارشد - بخش صد و نود و دوم ( بیشتر ... )