دانلود رایگان سوالات کارشناسی ارشد آزاد مجموعه زبان و ادبیات فارسی - ادبیات تطبیقی 1390

---

آزمون های برگزار شده

---

تحلیل مباحث و محورهای کلیدی ادبیات تطبیقی ارشد آزاد ۱۳۹۰

آمادگی برای گرایش ادبیات تطبیقی مستلزم تسلط بر دو بال اصلی است: بال اول «ادبیات فارسی سنتی و مدرن» و بال دوم «مفاهیم تخصصی و بین‌المللی ادبیات تطبیقی». در ادامه، مباحث کلیدی پیشنهادی برای مطالعه و تحلیل این آزمون ارائه شده است:

۱. ادبیات فارسی و مبانی ادبیات تطبیقی

داوطلب ادبیات تطبیقی پیش از ورود به مقایسه، باید متون اصیل فارسی را به‌خوبی بشناسد. این بخش شامل تحلیل متون نظم و نثر فارسی و انطباق اساطیر، مضامین و قالب‌های ادبی با ادبیات جهان است.

• متون نظم و نثر فارسی: درک مفاهیم عرفانی، حماسی و غنایی در آثار فردوسی، نظامی، عطار، مولوی، سعدی و حافظ.
• مفاهیم بنیادین تطبیقی: تعریف ادبیات تطبیقی (Comparative Literature)، قلمرو و اهداف آن، و تمایز آن با ادبیات جهان (World Literature) و ادبیات ملی (National Literature).
• مضامین تطبیقی: چگونگی سفر اسطوره‌ها و کهن‌الگوها (مانند سیمرغ، رستم، صوفی و رند) به متون ادبی سایر ملل و بالعکس.

۲. تاریخ ادبیات، مکاتب و جریان‌های تطبیقی

مکاتب تطبیقی نشان‌دهنده سیر تحول این دانش در کشورهای مختلف غربی و شرقی است. داوطلب باید با اصول فکری این مکاتب آشنا باشد.

• مکتب فرانسوی (تاریخی/اثرگذارانه): تأکید بر روابط تاریخی مستند، اسناد واقعی، تأثیر مستقیم و تأثیرپذیری میان نویسندگان و آثار ادبی ملی متفاوت. اصطلاحاتی مانند «فرستنده»، «گیرنده» و «واسطه».
• مکتب آمریکایی (زیباشناختی/موازی‌گرایانه): تمرکز بر تحلیل زیبایی‌شناختی، ساختاری و فلسفی متون بدون نیاز به اثبات رابطه تاریخی مستقیم؛ بررسی پیوند ادبیات با دیگر هنرها (سینما، نقاشی، موسیقی) و علوم انسانی.
• مکاتب نوین (مانند مکتب اسلاو و رویکردهای پسااستعماری): بررسی نقش حواشی ادبی در تقابل با مراکز قدرت ادبی جهان.

۳. بینامتنیت و روابط درون‌متنی (Intertextuality)

بینامتنیت از مباحث کلیدی ادبیات تطبیقی مدرن است که به جایگاه متن در شبکه‌ای از متون دیگر می‌پردازد.

• نظریه‌های ژرار ژنت (Gérard Genette) درباره ترامتنیت (Transtextualité) شامل بینامتنیت، بیش‌متنیت، پیرامتنیت، فرامتنیت و درون‌متنیت.
• نظریه میخائیل باختین درباره چندصدایی (پلی‌فونی) و کارناوال‌گرایی و آرای ژولیا کریستوا در معرفی واژه بینامتنیت.
• تحلیل نمونه‌های ایرانی بینامتنی؛ برای مثال بازخوانی داستان‌های شاهنامه در آثار معاصر یا بازتاب اشعار خیام در ادبیات غرب.

۴. ادبیات ملل، ژانرها و تاریخ ترجمه

ترجمه به عنوان مهم‌ترین واسطه در روابط ادبی میان ملل، بخش مهمی از سؤالات گرایش تطبیقی را به خود اختصاص می‌دهد.

• نقش ترجمه در ادبیات تطبیقی: بررسی ترجمه نه فقط به عنوان یک عمل زبانی، بلکه به عنوان ابزاری برای انتقال و دگرگونی فرهنگی و ادبی.
• جریان ترجمه در ایران: تاریخچه ترجمه متون پهلوی و یونانی به عربی در عصر ترجمه (دوران عباسی) و نهضت ترجمه در دوران قاجار و مشروطه و تأثیر آن بر پیدایش شعر نو و داستان‌نویسی مدرن فارسی.
• ژانرشناسی تطبیقی: تطبیق قالب‌های ادبی مانند غزل و سونات، یا حماسه ملی ایران با حماسه‌های هومری و اروپایی.

راهبرد پیشنهادی مطالعه برای آزمون

1. جداول تطبیقی مکاتب تهیه کنید: تفاوت‌های کلیدی مکتب فرانسوی و آمریکایی را از نظر روش‌شناسی، اهداف و تعاریف در یک جدول مقایسه‌ای خلاصه کنید.
2. سیر ترجمه آثار فارسی به غرب را مرور کنید: با ترجمه‌های معروف شاهنامه، رباعیات خیام (ترجمه فیتز جرالد)، گلستان سعدی و دیوان حافظ به زبان‌های اروپایی و تأثیر آن‌ها بر شاعرانی چون گوته آشنا شوید.
3. مفاهیم ترامتنیت ژنت را فرمولیزه کنید: برای هر یک از پنج شاخه ترامتنیت (به‌ویژه بیش‌متنیت و بینامتنیت) مثال‌هایی ملموس از ادبیات فارسی و جهان بیابید.
4. تست‌های ادبیات عمومی را دست‌کم نگیرید: بخش بزرگی از تراز شما در این گرایش وابسته به پاسخ‌دهی به سؤالات متون نظم و نثر و آرایه‌های ادبی است؛ بنابراین تسلط بر ادبیات فارسی پایه ضروری است.

منابع پیشنهادی

• ادبیات تطبیقی اثر فرانسوا یوست یا کتاب‌های مشابه از غنیمت هلال.
• مبانی ادبیات تطبیقی اثر طه ندا (ترجمه هادی نظری منظم).
• درآمدی بر ادبیات تطبیقی اثر انوشیروان گنجی‌پور یا مقالات کلیدی دکتر بهمن نامور مطلق در حوزه بینامتنیت و ترامتنیت.
• منابع مرجع کنکور کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی (شامل تاریخ ادبیات، عروض و قافیه، آرایه‌های ادبی و متون نظم و نثر).

جمع‌بندی

گرایش ادبیات تطبیقی در کنکور ارشد دانشگاه آزاد، پیوندگاهی میان سنت‌های ادبی ایران و نظریه‌های ادبی جهان است. داوطلبانی در این آزمون موفق‌ترند که علاوه بر درک عمیق استعاره‌ها و صنایع متون کهن فارسی، بتوانند متون را در بستری فراملی قرار داده و بر اساس مکاتب تطبیقی و روابط بینامتنی تحلیل کنند.

---

سؤالات متداول

تفاوت بنیادین مکتب فرانسوی و مکتب آمریکایی در ادبیات تطبیقی چیست؟

مکتب فرانسوی بر روابط تاریخی مستند، اثرگذاری و اثرپذیری واقعی میان ادبیات دو کشور تأکید دارد؛ در حالی که مکتب آمریکایی موازی‌گرایی زیباشناختی را می‌پذیرد و ادبیات را در مقایسه با سایر هنرها و علوم بدون نیاز به رابطه تاریخی بررسی می‌کند.

منظور از «بیش‌متنیت» (Hypertextuality) در نظریه ژرار ژنت چیست؟

رابطه‌ای است که در آن یک متن (بیش‌متن) از متن پیشین خود (پیش‌متن) مشتق می‌شود یا تغییر شکل می‌یابد، بدون آنکه لزوماً تفسیر یا نقد مستقیم آن باشد؛ مانند اقتباس‌های داستانی مدرن از شاهنامه فردوسی.

«ادبیات جهان» (World Literature) چه تفاوتی با «ادبیات تطبیقی» دارد؟

ادبیات جهان بیشتر به توزیع، انتشار، ترجمه و خوانش آثار شاهکار ادبی فراتر از مرزهای ملی آن‌ها می‌پردازد؛ در حالی که ادبیات تطبیقی روشی تحلیل‌محور و روش‌شناختی برای مقایسه مستقیم ساختارها، درون‌مایه‌ها و پیوندهای میان دو یا چند متن از فرهنگ‌های مختلف است.

چرا ترجمه فیتز جرالد از رباعیات خیام در ادبیات تطبیقی اهمیت دارد؟

زیرا این ترجمه صرفاً یک انتقال زبانی نبود، بلکه بازآفرینی خلاقانه‌ای بود که بر جریان‌های ادبی دوره ویکتوریایی تأثیر گذاشت و خیام را به چهره‌ای جهانی تبدیل کرد. این موضوع یکی از نمونه‌های کلاسیک بررسی واسطه‌ها در مکتب فرانسوی است.

منظور از «ادبیات ملی» چیست و چه نسبتی با ادبیات تطبیقی دارد؟

ادبیات ملی به آثاری گفته می‌شود که در مرزهای جغرافیایی، زبانی و فرهنگی یک ملت پدید می‌آیند. ادبیات تطبیقی زمانی آغاز می‌شود که پژوهشگر از مرزهای یک ادبیات ملی فراتر رفته و آن را در تعامل با ادبیات ملی دیگری بررسی کند.

---

سوالات و پاسخ سوالات کارشناسی ارشد - بخش صد و هفدهم ( بیشتر ... )