دانلود رایگان سوالات کارشناسی ارشد آزاد فقه و معارف اسلامی - فقه و اصول 1391

تحلیل سؤالات ارشد فقه و معارف اسلامی - فقه و اصول آزاد ۱۳۹۱

از نظر محتوایی، سؤالات آزمون کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی سال ۱۳۹۱ در گرایش فقه و اصول معمولاً برای سنجش توان حفظی صرف طراحی نمی‌شوند، بلکه بر قدرت استنباط و تحلیل داوطلب تأکید دارند. ارزش واقعی این پرسش‌ها در آن است که نشان می‌دهند تسلط بر یک قاعده اصولی، هنگامی سودمند است که داوطلب بتواند قلمرو آن، شرایط جریان آن و نتیجه عملی آن را در یک مسئله فقهی تشخیص دهد. بنابراین، داوطلبی که تنها تعریف برائت، استصحاب یا عام و خاص را حفظ کرده باشد، اما نتواند آن‌ها را در متن مسئله به‌کار گیرد، در برابر گزینه‌های نزدیک و ترکیبی با دشواری روبه‌رو می‌شود.

فقه استدلالی و ابواب فقهی از محورهای بنیادین این گرایش هستند. مسائل مربوط به طهارت، نماز، روزه، حج، معاملات، نکاح، طلاق، قضا و شهادات می‌توانند زمینه طرح پرسش باشند. نکته مهم آن است که مطالعه این ابواب نباید صرفاً به نتیجه حکم محدود شود؛ بلکه باید دلیل، مبنا، شرایط و استثناهای هر حکم نیز مورد توجه قرار گیرد.

اوامر و نواهی از مباحث اصلی اصول فقه‌اند، زیرا بخش قابل توجهی از استنباط احکام به فهم دلالت صیغه امر و نهی وابسته است. طراح ممکن است درباره دلالت امر بر وجوب، فور یا تراخی، دلالت نهی بر حرمت، مسئله اجتماع امر و نهی یا اقتضای نهی نسبت به فساد پرسش طرح کند. دشواری این بخش معمولاً در تشخیص دقیق مبنا و تفکیک موارد مختلف است.

عام و خاص، مطلق و مقید و مفهوم و منطوق نیز از مباحث ترازساز آزمون هستند، چون داوطلب باید توانایی تشخیص رابطه میان ادله را داشته باشد. در این قسمت، صرف شناخت تعریف عام یا مطلق کافی نیست؛ بلکه باید دانست تخصیص، تقیید، تعارض ظاهری و شیوه جمع عرفی میان ادله در چه شرایطی مطرح می‌شود.

حجیت ظواهر، خبر واحد و امارات اهمیت ویژه‌ای دارند، زیرا این مباحث به اعتبار ادله‌ای مربوط می‌شوند که فقیه در فرایند استنباط به آن‌ها اتکا می‌کند. سؤال‌های این حوزه غالباً میزان آشنایی داوطلب با مبانی حجیت، قلمرو اعتبار اماره و تفاوت آن با اصل عملی را ارزیابی می‌کنند.

اصول عملیه شامل برائت، احتیاط، تخییر و استصحاب از مهم‌ترین موضوعات آزمون هستند. داوطلب باید ابتدا تشخیص دهد که آیا در مسئله موردنظر دلیل یا اماره معتبر وجود دارد یا خیر؛ سپس در صورت فقدان دلیل، اصل عملی متناسب را انتخاب کند. اشتباه رایج در این بخش، کاربرد استصحاب یا برائت بدون توجه به شرایط جریان آن‌هاست.

تعارض ادله و شیوه جمع میان آن‌ها نیز از مباحث تحلیلی مهم به‌شمار می‌آیند. در این حوزه، داوطلب باید بتواند میان تعارض واقعی و تعارض ظاهری فرق بگذارد و با مفاهیمی مانند جمع عرفی، حکومت، ورود، تخصیص و ترجیح آشنا باشد. این مبحث معمولاً برای افرادی دشوارتر است که اصول فقه را به‌صورت پراکنده و بدون ارتباط با کاربرد فقهی مطالعه کرده‌اند.

1. سؤالات سال ۱۳۹۱ به داوطلب کمک می‌کنند مباحث پرتکرار فقه و اصول، مانند اوامر و نواهی، عام و خاص، اصول عملیه، حجیت امارات و تعارض ادله را دقیق‌تر شناسایی کند.
2. این مجموعه نشان می‌دهد که موفقیت در گرایش فقه و اصول فقط با حفظ قواعد حاصل نمی‌شود و فهم شرایط، استثناها و کاربرد هر قاعده در استنباط ضروری است.
3. تحلیل سؤال‌ها مشخص می‌کند کدام سرفصل‌ها ظرفیت بیشتری برای پرسش‌های ترکیبی دارند؛ به‌ویژه مباحثی که میان اصول فقه و فروع فقهی ارتباط برقرار می‌کنند.
4. مرور پرسش‌ها برای برنامه‌ریزی درسی مفید است، زیرا میان مباحث پایه مانند ادبیات و متن‌خوانی، مباحث استدلالی اصول و مسائل کاربردی فقه تمایز روشن‌تری ایجاد می‌کند.
5. ارزش محتوایی دیگر این مجموعه، تقویت مهارت داوطلب در خواندن متون عربی، استخراج مدعا و دلیل، و تشخیص مبنای اصولی هر حکم فقهی است.