دانلود رایگان سوالات کارشناسی ارشد آزاد زبان و ادبیات عرب 1390

---

آزمون های برگزار شده

---

تحلیل محتوایی مباحث کنکور ارشد زبان و ادبیات عربی آزاد ۱۳۹۰

سؤالات آزمون کارشناسی ارشد ادبیات عرب سال ۱۳۹۰ را می‌توان در پنج قلمرو تخصصی تقسیم‌بندی و تحلیل کرد:

۱. قواعد صرف و نحو (التحلیل الصرفی والإعراب)

قواعد، ستون فقرات این آزمون است. طراحان در این بخش توانایی داوطلب در کاربست عملی قواعد را بر روی متون و اشعار می‌سنجند.

• مباحث صرفی: تحلیل ساختار کلمات، افعال معتل (إعلال و إدغام)، ابواب ثلاثی مزید، جامد و مشتق، تصغیر، نسب و ساختارهای غیرمتصرف.
• مباحث نحوی: معرب و مبنی، مرفوعات (فاعل، مبتدا و خبر، نواسخ)، منصوبات (مفاعیل پنج‌گانه، حال، تمییز، استثناء)، مجرورات، توابع (نعت، عطف، تاکید، بدل) و قواعد مربوط به جملات دارای محل از اعراب و فاقد محل اعراب.
• تجزیه و ترکیب: اعراب‌گذاری عبارات متون دینی و نظم کلاسیک با تمرکز بر ریزه‌کاری‌های نحوی.

۲. بلاغت (المعانی والبیان والبدیع)

سؤالات بلاغت میزان درک داوطلب از زیبایی‌شناسی و ابعاد هنری زبان عربی را ارزیابی می‌کنند.

• علم معانی: بررسی خبر و انشاء، قصر، ایجاز، اطناب، مساوات، و تقدیم و تاخیر در جمله.
• علم بیان: تشبیه (انواع و ارکان آن)، حقیقت و مجاز (مجاز مرسل و عقلی)، استعاره (مصرحه، مکنیه، مرشحه، مجرده) و کنایه.
• علم بدیع: آرایه‌های لفظی (جناس، سجع، رد العجز علی الصدر) و معنوی (طباق، مقابله، ثور، حسن تعلیل).

۳. تاریخ ادبیات عرب (تاريخ الأدب العربي)

داوطلبان باید شناسنامه ادبی دوره‌های مختلف، مکاتب، و شاعران و نویسندگان برجسته را بشناسند.

• دوره جاهلی و صدر اسلام: معلقات سبع/عشر، خطبه‌ها و ویژگی‌های شعر جاهلی و متعهد صدر اسلام.
• دوره اموی و عباسی: شعر نقائض، غزل عذری و صریح، شکل‌گیری نثر فنی، و شاعرانی چون متنبی، ابونواس، ابوتمام و شریف رضی.
• دوره اندلس: موشحات، زجل، و ویژگی‌های شعر طبیعت و غربت در اندلس.
• دوره معاصر: مدارس شعری (دیوان، آپولو، مهجر)، شعر نو (شعر التفعیلة)، رمان‌نویسی، نمایشنامه‌نویسی و چهره‌هایی چون احمد شوقی، حافظ ابراهیم، نجیب محفوظ و طه حسین.

۴. ترجمه، تعریب و واژگان (الترجمة والتعريب)

این بخش توانایی انتقال دقیق مفاهیم از فارسی به عربی و بالعکس را با رعایت قواعد دستوری و بلاغی می‌سنجد.

• ترجمه فعل‌ها با توجه به زمان و جنبه آن‌ها (ماضی استمراری، بعید، التزامی).
• معادل‌یابی دقیق برای اصطلاحات معاصر، سیاسی، مطبوعاتی و واژگان کهن متون کلاسیک.
• رعایت مطابقت موصوف و صفت، مضاف و مضاف‌الیه و مرجع ضمایر در تعریب (فارسی به عربی).

۵. متون نظم و نثر (کلاسیک، مدرن، قرآن و حدیث)

درک مطلب متون نظم و نثر و استخراج پیام‌های اخلاقی، دینی و ادبی آن‌ها بخش مهمی از سؤالات را شامل می‌شود. متون نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه و نمونه‌های تفسیری در این بخش جایگاه ویژه‌ای دارند.

راهبردهای پیشنهادی برای مطالعه

1. خلاصه‌نویسی قواعد با مثال‌های متعدد: فرمول‌های صرفی و نحوی را در قالب نمودارهای درختی و همراه با ابیات معروف یا آیات قرآن یادداشت کنید.
2. مطالعه تطبیقی تاریخ ادبیات: برای هر دوره ادبی، ویژگی‌های سیاسی‌اجتماعی مؤثر بر ادبیات، قالب‌های شعری نوظهور و نویسندگان پیشرو را در یک جدول خلاصه کنید.
3. تمرین مستمر «تجزیه و ترکیب» (الإعراب): روزانه چند آیه از قرآن کریم یا ابیاتی از دیوان متنبی را به صورت کامل تحلیل صرفی و نحوی کنید.
4. یادگیری اصطلاحات بلاغی به صورت کاربردی: به‌جای حفظ تعاریف بلاغی، شواهد شعری و قرآنی معروف هر آرایه (مانند انواع استعاره) را به ذهن بسپارید.

منابع پیشنهادی

• کتاب‌های نحوی جامع مانند مبادی العربیه (جلد ۴) اثر رشید الشرتونی، شرح ابن عقیل بر الفیه ابن مالک.
• کتاب‌های بلاغی مانند البلاغة الواضحة اثر علی الجارم و مصطفی امین، یا منابع دانشگاهی بلاغت عربی.
• کتاب‌های تاریخ ادبیات مانند تاريخ الأدب العربي اثر حنا الفاخوری یا شوقی ضیف.
• کتاب‌های متون تفسیری، نهج‌البلاغه، و برگزیده نظم و نثر عربی (الجامع فی الأدب العربي).

جمع‌بندی

موفقیت در کنکور کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی نیازمند تعادل میان مهارت‌های ساختاری (صرف و نحو) و دانش توصیفی (تاریخ ادبیات و متون) است. داوطلبانی که بتوانند تحلیل صرفی و اعراب متون را به درستی انجام دهند و آرایه‌های بلاغی را در بافت متن تشخیص دهند، شانس بالایی برای کسب رتبه برتر در این آزمون خواهند داشت.

---

سؤالات متداول

تفاوت «تحلیل صرفی» (التحلیل الصرفی) و «اعراب» (الإعراب) در چیست؟

تحلیل صرفی به ویژگی‌های ساختاری کلمه بدون توجه به نقش آن در جمله می‌پردازد (مانند ثلاثی مجرد یا مزید بودن، جامد یا مشتق بودن)؛ در حالی که اعراب، نقش نقش‌دهنده‌ها و موقعیت کلمه را در جمله بررسی می‌کند (مانند فاعل، مفعول یا مضاف‌الیه بودن).

مدرسه ادبی «مهجر» (مدرسة المهجر) چه ویژگی‌هایی دارد؟

این مدرسه توسط ادیبان و شاعران عرب مهاجر به آمریکای شمالی و جنوبی (مانند جبران خلیل جبران و ایلیا ابوماضی) شکل گرفت. ویژگی‌های آن گرایش به رمانتیسیسم، دعوت به آزادی، دلتنگی برای وطن، و ساده‌سازی زبان شعر است.

در علم معانی، تفاوت «ایجاز» و «اطناب» چیست؟

ایجاز عبارت است از بیان مقصود با کوتاه‌ترین لفظ ممکن بدون آسیب به معنا؛ در حالی که اطناب به معنای زیاده‌نویسی یا طولانی کردن کلام برای هدف بلاغی مشخص (مانند تاکید یا توضیح بیشتر) است.

منظور از «شعر نقائض» در تاریخ ادبیات عرب چیست؟

نوعی شعر سیاسی-قبیله‌ای است که بیشتر در دوره اموی رواج داشت و در آن دو شاعر (مانند جریر و فرزدق) با استفاده از همان وزن و قافیه، به هجو یکدیگر و مفاخره به قبیله خود می‌پرداختند.

افعال ناقصه (نواسخ) چه تاثیری بر جمله اسمیه می‌گذارند؟

افعال ناقصه (مانند کان و اخوات آن) وارد جمله اسمیه می‌شوند؛ مبتدا را به عنوان اسم خود مرفوع باقی می‌گذارند و خبر را به عنوان خبر خود منصوب می‌کنند (مانند: کانَ الجوُّ جمیلاً).

---

سوالات و پاسخ سوالات کارشناسی ارشد - بخش صد و چهل و ششم ( بیشتر ... )