بررسی کارنامه فرهنگی میسیونر‌های لازاریست فرانسه در ایران (از اوایل دوره قاجار تا جنگ جهانی اول)

چکیده
فعالیّت های فرهنگی - آموزشی میسیونر‌های لازاریست فرانسوی، بخشی از تاریخ فرهنگی ناشناخته دوره قاجار را تشکیل می دهد که بازتاب چندانی نیافته و مورد بررسی قرار نگرفته است. هیئت های لازاریست (کاتولیک ها) که از پشتیبانی سیاسی - اقتصادی دولت فرانسه نیز برخوردار بودند، پس از ورود به ایران، از دوره محمّدشاه (1264-1250هـ .ق.)، به برپایی نهادهای فرهنگی و آموزشی خود پرداختند. این نهادها عبارت بودند از مدارس، کلیسا‌ها، چاپخانه‌ها، و نهادهای دیگری که فعالیّت های مذهبی و عرفی آن ها، بویژه در مناطق غربی ایران، همچنان تا آستانه جنگ جهانی اوّل ادامه داشت. بررسی روند تأسیس این نهاد‌ها و کمّ و کیف و محتوای آموزشی آن ها که به زبان فرانسه بود، بخشی از این پژوهش را تشکیل میدهد؛ از سویی، روی‌آوری لازاریست ها به آموزش علوم جدید و زبان های اروپایی و نیز رویکرد بسیاری از ایرانیان به زبان های فرنگی، بویژه فرانسه که زبان فرهنگی - سیاسی آن روزگار نیز بشمار می رفت، سبب گسترش بیشتر این نهادها و فعالیّت های آموزشی آن ها در ایران گردید؛ با این همه، این فعالیّت ها با چالش های سیاسی - اجتماعی گوناگونی نیز روبرو بودند که بر کارکرد آن ها تأثیرگذار می‌شد. بررسی و تجزیه و تحلیل این چالش ها و تأثیرات آن ها و نیز ارزیابی نقاط قوّت و ضعف کارکرد فرهنگی لازاریست ها بخش دیگری از این پژوهش را تشکیل می دهد.