بانک کتاب ها / مدیریت جامع حوزه ‌آبخیز به اشتراک گذاری در Facebook به اشتراک گذاری در Twitter کتاب هدیه دهید

مدیریت جامع حوزه ‌آبخیز


شابک: 9789640366974
سال چاپ: 1394
تعداد صفحه : 260
نویسنده: محسن-محسنی‌-ساروی-قاسم-مرتضایی‌-فریزهندی
ناشر: موسسه-چاپ-و-انتشارات-دانشگاه-تهران
توضیحات:

معرفی کتاب مدیریت جامع حوزه آبخیز مؤلفان محسن محسنی‌ساروی و قاسم مرتضایی‌فریزهندی

کتاب «مدیریت جامع حوزه آبخیز» با تمرکز بر یکی از موضوعات مهم در علوم منابع طبیعی، آبخیزداری و مدیریت سرزمین تدوین شده است. این اثر به بررسی حوزه آبخیز به‌عنوان یک سامانه به‌هم‌پیوسته می‌پردازد؛ سامانه‌ای که در آن آب، خاک، پوشش گیاهی، زمین، فعالیت‌های انسانی و فرایندهای اقتصادی و اجتماعی بر یکدیگر اثر می‌گذارند. اهمیت کتاب در آن است که مدیریت آبخیز را از نگاه بخشی و محدود فراتر می‌برد و ضرورت برنامه‌ریزی هماهنگ برای حفاظت منابع، کاهش فرسایش، کنترل رواناب و دستیابی به توسعه پایدار را توضیح می‌دهد. مخاطبان اصلی این منبع، دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های آبخیزداری، منابع طبیعی، محیط‌زیست، مهندسی آب و مدیریت سرزمین هستند.

بررسی و تحلیل محتوایی مباحث مدیریت جامع حوزه آبخیز

محتوای کتاب بر این دیدگاه استوار است که مسائل حوزه‌های آبخیز را نمی‌توان با اجرای طرح‌های جداگانه و بدون توجه به ارتباط میان اجزای طبیعی و انسانی حل کرد. در چنین رویکردی، شناخت ویژگی‌های فیزیوگرافی حوضه، وضعیت خاک و پوشش گیاهی، الگوی بارش و رواناب، ظرفیت منابع آب، فرایندهای فرسایش و رسوب و نوع بهره‌برداری از اراضی، پایه تصمیم‌گیری مدیریتی را تشکیل می‌دهد. مدیریت جامع آبخیز زمانی اثربخش خواهد بود که اقدامات سازه‌ای و غیرسازه‌ای، برنامه‌های حفاظت آب و خاک، احیای پوشش گیاهی، کنترل سیلاب و مشارکت جوامع محلی در قالب یک برنامه هماهنگ دنبال شوند.

از نظر آموزشی، موضوعات این اثر امکان پیوند میان مباحث نظری و کاربردهای میدانی را فراهم می‌کنند. تحلیل چرخه آب، ارزیابی آسیب‌پذیری حوضه، اولویت‌بندی زیرحوضه‌ها، سنجش آثار تغییر کاربری اراضی و انتخاب راهکارهای مناسب برای کاهش خطرات طبیعی، از جمله محورهایی هستند که درک آن‌ها برای طراحی و ارزیابی طرح‌های آبخیزداری ضروری است. ارزش محتوایی کتاب در تأکید بر نگاه سیستمی و توجه هم‌زمان به حفاظت اکولوژیک، بهره‌وری اقتصادی و نیازهای اجتماعی نمایان می‌شود.

اهمیت آموزشی و مطالعه منابع جامع

مطالعه این کتاب برای داوطلبان آزمون‌های تحصیلات تکمیلی و دانشجویانی که با مباحث مدیریت آبخیز، حفاظت آب و خاک، هیدرولوژی، ژئومورفولوژی، مدیریت منابع آب و کنترل سیلاب سروکار دارند، سودمند است. استفاده از یک منبع جامع به خواننده کمک می‌کند ارتباط میان مفاهیم پراکنده را بهتر درک کند و هنگام پاسخ‌گویی به پرسش‌های تحلیلی، به جای حفظ تعاریف منفرد، منطق تصمیم‌گیری در یک حوزه آبخیز را بشناسد. برای دسترسی به منابع تکمیلی مرتبط، می‌توانید به جزوات و منابع آزمون دکتری علوم و مهندسی آبخیز (آبخیزداری) مراجعه کنید.

ساختار و سرفصل‌های اصلی کتاب

  1. مفاهیم بنیادین حوزه آبخیز و اصول مدیریت جامع سرزمین
  2. شناخت ویژگی‌های طبیعی، هیدرولوژیک و اکولوژیک حوزه‌های آبخیز
  3. حفاظت آب و خاک و بررسی فرسایش و رسوب
  4. مدیریت منابع آب، رواناب و کنترل سیلاب
  5. برنامه‌ریزی، اولویت‌بندی و اجرای طرح‌های آبخیزداری
  6. مشارکت جوامع محلی و ارزیابی پایداری طرح‌های مدیریت آبخیز

این کتاب / منبع برای چه مقطع و رشته‌هایی مناسب است؟

  • دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد علوم و مهندسی مرتع و آبخیزداری
  • دانشجویان دکتری علوم و مهندسی آبخیز و آبخیزداری
  • دانشجویان رشته‌های منابع طبیعی، مهندسی آب، محیط‌زیست و مدیریت سرزمین
  • پژوهشگران و کارشناسان فعال در زمینه حفاظت آب و خاک، کنترل فرسایش و مدیریت حوضه‌های آبخیز
  • داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد که به دنبال تقویت مباحث تخصصی آبخیزداری هستند؛ برای مطالعه منابع بیشتر، جزوات و منابع کارشناسی ارشد علوم و مهندسی مرتع و آبخیزداری قابل استفاده است.

ارزیابی و تست‌زنی با سوالات ادوار گذشته

پس از مطالعه مفاهیم کتاب، حل پرسش‌های سال‌های گذشته به داوطلب کمک می‌کند میزان تسلط خود را بر مباحثی مانند مدیریت آبخیز، حفاظت آب و خاک، هیدرولوژی، کنترل سیلاب و مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز ارزیابی کند. بررسی پاسخ‌ها باید با تحلیل دلیل درستی یا نادرستی هر گزینه همراه باشد تا نقاط ضعف مفهومی شناسایی شوند. برای تمرین بیشتر می‌توانید از سوالات آزمون ادوار گذشته استفاده کنید.

تست‌زنی هدفمند در سطح کارشناسی ارشد نیز به تثبیت واژگان تخصصی، تشخیص ارتباط میان مباحث و افزایش سرعت پاسخ‌گویی کمک می‌کند. پیشنهاد می‌شود داوطلب پس از هر نوبت آزمون، پرسش‌ها را بر اساس موضوع دسته‌بندی کرده و مباحثی مانند فرسایش، رسوب، منابع آب، هیدرولوژی و برنامه‌ریزی آبخیزداری را دوباره مرور کند. مجموعه سوالات طبقه‌بندی‌شده برای این مرحله کاربردی است.